23. İYİLİĞİ EMİR KÖTÜLÜKTEN NEHİY
•
“Sizden hayra çağıran, iyiliği emredip
kötülüğü meneden bir topluluk bulunsun. ” Âl-i İmrân
sûresi (3), 104
•
“Siz insanlar için çıkarılmış en hayırlı
ümmetsiniz. İyiliği emreder, kötülükten menedersiniz.”
Âl-i İmrân sûresi (3), 110
•
“Sen af ve kolaylık yolunu tut; iyiliği
emret ve cahillerden yüz çevir.” A’râf sûresi (7), 199
•
“İnanan erkekler ve kadınlar,
birbirlerinin velisidirler. İyiliği emreder, kötülükten
menederler.” Tevbe sûresi (9), 71
•
“İsrailoğullarından inkâr edenlere, Dâvud
ve Meryem oğlu İsâ diliyle lânet edilmiştir. Bu, baş kaldırmaları
ve aşırı gitmelerindendi. Birbirlerinin yaptıkları fenalıklara
mâni olmuyorlardı. Yapmakta oldukları ne kötü idi.”
Mâide sûresi (5), 78-79
•
“De ki: Hak Rabbinizdendir. Artık dileyen
inansın, dileyen inkâr etsin.” Kehf sûresi (18), 29
•
“Emrolunduğun şeyi açıkça bildir.”
Hicr sûresi (15), 94
•
“Biz fenalıktan menedenleri kurtardık;
zâlimleri de Allah’a karşı gelmekten ötürü şiddetli azâba
uğrattık.” A’râf sûresi (7), 165 |
٢٣- باب في الأمر بالمعروف والنهي عن المنكر
قَالَ اللّه تَعَالَى
: { وَلْتَكُنْ مِنْكُمْ أُمَّةٌ يَدْعُونَ
إِلَى الْخَيْرِ وَيَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ
الْمُنْكَرِ وَأُولَئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ }
[ آل عمران : ١٠٤ ]
،
وَقالَ تَعَالَى :
{كُنْتُمْ خَيْرَ أُمَّةٍ أُخْرِجَتْ
لِلنَّاسِ تَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَتَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَر
}
[ آل عمران : ١١٠ ]
،
وَقالَ تَعَالَى :
{ خُذِ الْعَفْوَ وَأْمُرْ بِالْعُرْفِ
وَأَعْرِضْ عَنِ الْجَاهِلِينَ }
[ الأعراف : ١٩٩ ]
،
وَقالَ تَعَالَى :
{ وَالْمُؤْمِنُونَ وَالْمُؤْمِنَاتُ
بَعْضُهُمْ أَوْلِيَاءُ بَعْضٍ يَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ
وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ }
[ التوبة :٧١ ]
،
وَقالَ تَعَالَى :
{ لُعِنَ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ بَنِي
إِسْرائيلَ عَلَى لِسَانِ دَاوُدَ وَعِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ ذَلِكَ
بِمَا عَصَوْا وَكَانُوا يَعْتَدُونَ كَانُوا لا يَتَنَاهَوْنَ عَنْ
مُنْكَرٍ فَعَلُوهُ لَبِئْسَ مَا كَانُوا يَفْعَلُونَ }
[ المائدة : ٧٨ ]
،
وَقالَ تَعَالَى :
{ وَقُلِ الْحَقُّ مِنْ رَبِّكُمْ فَمَنْ
شَاءَ فَلْيُؤْمِنْ وَمَنْ شَاءَ فَلْيَكْفُرْ }
[ الكهف :٢٩ ]
،
وَقالَ تَعَالَى :
{ فَاصْدَعْ بِمَا تُؤْمَر }
[ الحجر :٩٤ ]
،
وَقالَ تَعَالَى :
{ فأَنْجَيْنَا الَّذِينَ يَنْهَوْنَ عَنِ
السُّوءِ وَأَخَذْنَا الَّذِينَ ظَلَمُوا بِعَذَابٍ بَئِيسٍ بِمَا
كَانُوا يَفْسُقُونَ }
[ الأعراف : ١٦٥]
وَالآيات في الباب كثيرة معلومة . |
|
185.
Ebû Saîd el-Hudrî radıyallahü anh,
Resûlüllah
sallallahu aleyhi ve sellem’ i
şöyle buyururken işittim dedi:
“Kim bir kötülük görürse, onu eliyle
değiştirsin. Şayet eliyle değiştirmeye gücü yetmezse, diliyle
değiştirsin. Diliyle değiştirmeye de gücü yetmezse, kalbiyle
düzeltme cihetine gitsin ki, bu imanın en zayıf derecesidir.”
Müslim, Îmân 78. Ayrıca bk.
Tirmizî, Fiten 11;
Nesâî, Îmân 17 |
١٨٥-
وأما الأحاديث : فالأول : عن أبي سعيد الخدري
رَضِيَ اللّه عَنْهُ ،
قَالَ :
سَمِعت رَسُول اللّه صَلّى اللّه عَلَيْهِ
وسَلَّم ، يقول : ( مَنْ رَأى
مِنْكُمْ مُنْكَراً فَلْيُغَيِّرْهُ بِيَدِهِ ، فَإنْ لَمْ
يَسْتَطِعْ فَبِلِسَانِهِ ، فَإنْ لَمْ يَسْتَطِعْ فَبِقَلْبِهِ ،
وَذَلِكَ أضْعَفُ الإيمَانِ ) رواه
مسلم . |
|
186.
İbn Mes’ûd radıyallahü anh’den
rivayet edildiğine göre, Resûlüllah
sallallahu aleyhi ve sellem şöyle
buyurdu:
“Allahü teâlâ’nın benden önceki her bir
ümmete gönderdiği peygamberin, kendi ümmeti içinde sünnetine
sarılan ve emrine uyan ihlâslı ve seçkin yakın çevresi ve ashâbı
vardı. Bu samimi çevre ve ashâbından sonra, yapmadıklarını
söyleyen ve emrolunmadıklarını yapan kimseler onların yerini aldı.
Böyle kimselerle eliyle cihad eden mü’mindir, diliyle cihad eden
mü’mindir; kalbiyle cihad eden de mü’mindir. Bu kadarcığı da
bulunmayanda hardal tanesi ağırlığında bile iman yoktur.”
Müslim, Îmân 80 |
١٨٦-
الثاني : عن ابن مسعود رَضِيَ اللّه عَنْهُ
: أن رَسُول اللّه صَلّى اللّه عَلَيْهِ
وسَلَّم ،
قَالَ :
( مَا مِنْ نَبيٍّ بَعَثَهُ اللّه في أمَّة
قَبْلِي إلاَّ كَانَ لَهُ مِنْ أُمَّتِهِ حَوَارِيُّونَ
وَأصْحَابٌ يَأخُذُونَ بِسنَّتِهِ وَيَقْتَدُونَ بِأَمْرِهِ ، ثُمَّ
إِنَّهَا تَخْلُفُ مِنْ بَعْدِهِمْ خُلُوفٌ يَقُولُونَ مَا لاَ
يَفْعَلُونَ وَيَفْعَلُونَ مَا لا يُؤْمَرونَ ، فَمَنْ جَاهَدَهُمْ
بِيَدِهِ فَهُوَ مُؤْمِنٌ ، وَمَنْ جَاهَدَهُمْ بِقَلبِهِ فَهُوَ
مُؤمِنٌ ، وَمَنْ جَاهَدَهُمْ بِلسَانِهِ فَهُوَ مُؤمِنٌ ، وَلَيسَ
وَرَاءَ ذلِكَ مِنَ الإيمَانِ حَبَّةُ خَرْدَل ) رواه
مسلم . |
|
187.
Ebü’l-Velid Ubâde İbn Sâmit
radıyallahü anh şöyle dedi:
Biz
Resûlüllah
sallallahu aleyhi ve sellem’ e
zorlukta ve kolaylıkta, sevinçli ve kederli anlarda, başkaları
bize tercih edildiği zamanlarda kendisini dinleyip itaat etmeye,
açıkça küfür sayılan bir şey yapmadıkları sürece devleti
yönetenlerin işlerine karışmamaya, nerede olursak olalım hakkı
söyleyeceğimize ve Allah hakkı için hiçbir kınayıcının
kınamasından korkmayacağımıza dair bey’at ettik.
Buhârî, Ahkâm 42;
Müslim, İmâre 41. Ayrıca bk.
Nesâî, Bey’at 1, 2, 3;
İbn Mâce, Cihâd 41 |
١٨٧-
الثالث : عن أبي الوليدِ عبادة بن الصامِت
رَضِيَ اللّه عَنْهُ ،
قَالَ :
بَايَعْنَا رَسُول اللّه صَلّى اللّه
عَلَيْهِ وسَلَّم عَلَى السَّمْعِ والطَّاعَةِ في العُسْرِ
واليُسْرِ ، والمَنْشَطِ وَالمَكْرَهِ، وَعَلَى أثَرَةٍ عَلَيْنَا ،
وَعَلَى أنْ لاَ نُنازِعَ الأمْرَ أهْلَهُ إلاَّ أنْ تَرَوْا كُفْراً
بَوَاحاً عِنْدَكُمْ مِنَ اللّه تَعَالَى فِيهِ بُرْهَانٌ، وَعَلَى
أنْ نَقُولَ بالحَقِّ أيْنَمَا كُنَّا لاَ نَخَافُ في اللّه لَوْمَةَ
لاَئِمٍ . مُتَّفَقٌ عَلَيهِ .
( المَنْشَطُ وَالمَكْرَهُ )
بفتح ميمَيْهِما : أي في السهل والصعب . وَ(
الأثَرَةُ ) : الاختِصاص بالمشترَكِ وقد سبق بيانها .
( بَوَاحاً ) بفتح الباءِ الموحدة
بعدها واو ثُمَّ ألف ثُمَّ حاءٌ مهملة : أي ظاهِراً لا يحتمل تأويلاً
. |
|
188.
Nu’mân İbn Beşîr radıyallahü
anhümâ’ dan rivayet edildiğine göre,
Nebî
sallallahu aleyhi ve sellem şöyle
buyurdu:
“Allah’ın çizdiği sınırları aşmayarak
orada duranlarla bu sınırları aşıp ihlâl edenler, bir gemiye
binmek üzere kur’a çeken topluluğa benzerler. Onlardan bir kısmı
geminin üst katına, bir kısmı da alt katına yerleşmişlerdi. Alt
kattakiler su almak istediklerinde üst kattakilerin yanından
geçiyorlardı. Alt katta oturanlar:
Hissemize düşen yerden bir delik açsak,
üst katımızda oturanlara eziyet vermemiş oluruz, dediler.
Şayet üstte oturanlar, bu isteklerini
yerine getirmek için alttakileri serbest bırakırlarsa, hepsi
birlikte batar helâk olurlar. Eğer bunu önlerlerse, hem kendileri
kurtulur, hem de onları kurtarmış olurlar.”
Buhârî, Şirket 6; Şehâdât 30.
Ayrıca bk. Tirmizî, Fiten 12 |
١٨٨-
الرابع : عن النعمان بن بشير رضي اللّه
عنهما ، عن النَّبيّ صَلّى اللّه
عَلَيْهِ وسَلَّم ،
قَالَ :
( مَثَلُ القَائِمِ في حُدُودِ اللّه
وَالوَاقعِ فِيهَا ، كَمَثَلِ قَومٍ اسْتَهَمُوا عَلَى سَفِينَةٍ
فَصَارَ بَعْضُهُمْ أعْلاها وَبَعْضُهُمْ أَسْفَلَهَا ، وَكَانَ
الَّذِينَ في أَسْفَلِهَا إِذَا اسْتَقَوا مِنَ المَاءِ مَرُّوا
عَلَى مَنْ فَوْقهُمْ ، فَقَالُوا : لَوْ أنَّا خَرَقْنَا في
نَصِيبِنَا خَرْقاً وَلَمْ نُؤذِ مَنْ فَوقَنَا ، فَإِنْ تَرَكُوهُمْ
وَمَا أرَادُوا هَلَكُوا جَميعاً ، وَإنْ أخَذُوا عَلَى أيدِيهِمْ
نَجَوا وَنَجَوْا جَميعاً ) رواه
البخاري .
( القَائِمُ في حُدُودِ اللّه تَعَالَى )
معناه : المنكر لَهَا ، القائم في دفعِها وإزالتِها ، وَالمُرادُ
بالحُدُودِ : مَا نَهَى اللّه عَنْهُ . (
اسْتَهَمُوا ) : اقْتَرَعُوا . |
|
189.
Mü’minlerin annesi, Ümmü Seleme Hint Binti Ebû Ümeyye
Huzeyfe radıyallahü anhâ’dan
rivayet edildiğine göre, Nebî
sallallahu aleyhi ve sellem şöyle
buyurdu:
“Sizin üzerinize birtakım emirler,
yöneticiler tayin olunacaktır. Onların dine uygun olan işlerini
iyi bulur, uygun olmayanlarını ise hoş karşılamaz, tenkit
edersiniz. Kim hoş karşılamaz, kerih görürse günahdan korunmuş
olur. Kim de tenkit eder, onların kötülüklerine engel olmaya
çalışırsa, kurtuluşa erer. Fakat kim de razı ve hoşnut olur,
onlara uyarsa isyan etmiş olur.” Bunun üzerine sahâbe-i
kirâm:
–Ya Resûlallah! Onlarla
savaşmayalım mı? dediler.
Peygamber Efendimiz:
–“Aranızda namaz kıldıkları sürece
hayır” buyurdu. Müslim,
İmâre 63 |
١٨٩-
الخامس : عن أُمِّ المؤمنين أم سلمة هند بنت أَبي أمية حذيفة
رضي اللّه عنها ، عن النَّبيّ
صَلّى اللّه عَلَيْهِ وسَلَّم ، أنه
قَالَ :
( إنَّهُ يُسْتَعْمَلُ عَلَيْكُمْ
أُمَرَاءُ فَتَعرِفُونَ وتُنْكِرُونَ ، فَمَنْ كَرِهَ فَقَدْ بَرِئَ
، وَمَنْ أنْكَرَ فَقَدْ سَلِمَ ، وَلَكِنْ مَنْ رَضِيَ وَتَابَعَ )
قَالوا :
يَا رَسُول اللّه ، ألا نُقَاتِلهم ؟
قَالَ :
( لا ، مَا أَقَامُوا فيكُمُ الصَّلاةَ )
رواه مسلم .
معناه : مَنْ كَرِهَ بِقَلْبهِ وَلَمْ يَسْتَطِعْ إنْكَاراً بِيَدٍ
وَلا لِسَانٍ فقَدْ بَرِىءَ مِنَ الإِثْمِ ، وَأَدَّى وَظيفَتَهُ ،
وَمَنْ أَنْكَرَ بحَسَبِ طَاقَتِهِ فَقَدْ سَلِمَ مِنْ هذِهِ
المَعْصِيَةِ وَمَنْ رَضِيَ بِفِعْلِهِمْ وَتَابَعَهُمْ فَهُوَ
العَاصِي . |
|
190.
Mü’minlerin annesi, Ümmü’l-Hakem Zeyneb Binti Cahş
radıyallahü anhâ’ nın anlattığına
göre, Nebî
sallallahu aleyhi ve sellem,
korkudan titreyerek onun yanına girdi ve:
“Allah’dan başka ilah yoktur. Yaklaşan
şerden dolayı vay Arabın haline! Bugün Ye’cûc ve Me’cûc’un
seddinden şu kadar yer açıldı” buyurdu ve baş parmağı ile
şehadet parmağını birleştirerek halka yaptı. Bunun üzerine ben:
– Ey Allah’ın Resûlü! İçimizde
iyiler de olduğu halde helâk olur muyuz, dedim?
Resûl-i Ekrem
sallallahu aleyhi ve sellem :
– “Kötülük ve günahlar çoğaldığı vakit,
evet” buyurdu.
Buhârî, Fiten 4, 28;
Müslim, Fiten 1. Ayrıca bk.
Buhârî, Enbiyâ 7, Menâkıb 25;
Ebû Dâvûd, Fiten 1;
Tirmizî, Fiten 23;
İbn Mâce, Fiten 9 |
١٩٠-
السادس : عن أم المؤمنين أم الحكم زينب بنتِ جحش
رَضِي اللّه عنها : أن النَّبيّ
صَلّى اللّه عَلَيْهِ وسَلَّم دخل
عَلَيْهَا فَزِعاً ، يقول : ( لا إلهَ إلاّ
اللّه ، وَيلٌ للْعَرَبِ مِنْ شَرٍّ قَدِ اقْتَرَبَ ، فُتِحَ
اليَوْمَ مِنْ رَدْمِ يَأجُوجَ وَمَأجُوجَ مِثلَ هذِهِ ) ،
وحلّق بأُصبُعيهِ الإبهامِ والتي تليها ، فقلتُ : يَا رَسُول اللّه ،
أنَهْلِكُ وَفِينَا الصَّالِحُونَ ؟
قَالَ :
( نَعَمْ ، إِذَا كَثُرَ الخَبَثُ )
مُتَّفَقٌ عَلَيهِ . |
|
191.
Ebû Saîd el-Hudrî radıyallahü anh’den
rivayet edildiğine göre, Nebi sallallahu
aleyhi ve sellem :
“Yol ve sokaklara oturmaktan sakınınız”
buyurdu. Sahâbîler:
- Ya
Resûlallah! Bizim yol ve sokaklara oturmaktan vazgeçmemiz mümkün
değil, çünkü lüzumlu işlerimizi orada konuşuyoruz, dediler.
Resûlüllah
sallallahu aleyhi ve sellem :
–“Vazgeçemiyorsanız ve mutlaka oturmak
zorunda kalıyorsanız, o halde yolun hakkını veriniz”
buyurdular. Bunun üzerine:
- Yolun hakkı
nedir ki, ya Resûlallah? diye sordular. Peygamberimiz:
–“Gözü haramlardan korumak, gelip geçene
eziyet vermemek, verilen selâma mukabelede bulunmak, iyiliği
tavsiye edip kötülükten sakındırma vazifesini yerine getirmek”
buyurdular.
Buhârî, Mezâlim 22, İsti’zân
2; Müslim, Libâs 114. Ayrıca
bk. Ebû Dâvûd, Edeb 12 |
١٩١-
السابع : عن أَبي سعيد الخُدري رَضِيَ
اللّه عَنْهُ ، عن النَّبيّ صَلّى
اللّه عَلَيْهِ وسَلَّم ،
قَالَ :
( إيَّاكُمْ وَالجُلُوسَ في الطُّرُقَاتِ !
) فقالوا : يَا رَسُول اللّه
، مَا لنا مِنْ مجالِسِنا بُدٌّ ، نتحدث فِيهَا . فَقَالَ رسولُ
اللّه صَلّى اللّه عَلَيْهِ وسَلَّم
: ( فَإذَا أبَيْتُمْ إلاَّ المَجْلِسَ ،
فَأَعْطُوا الطَّريقَ حَقَّهُ ) .
قالوا :
وما حَقُّ الطَّريقِ يَا رسولَ اللّه ؟
قَالَ :
( غَضُّ البَصَرِ ، وَكَفُّ الأَذَى ،
وَرَدُّ السَّلامِ ، وَالأمْرُ بِالمَعْرُوفِ ، والنَّهيُ عن
المُنْكَرِ ) مُتَّفَقٌ عَلَيهِ
. |
|
192.
İbn Abbas radıyallahü anhümâ’dan
rivayet edildiğine göre; Resûlüllah
sallallahu aleyhi ve sellem, bir
adamın elinde altın bir yüzük gördü, onu çıkardı ve attı. Sonra da
şöyle buyurdu:
“Sizden biriniz ateşten bir köze
yönelip, onu eline mi alıyor?”
Hazret-i Peygamber
gittikten sonra o adama:
– Yüzüğünü al
da ondan uygun bir şekilde faydalan, denildi. Bu kişi ise:
– Hayır Allah’a
yemin ederim ki, Allah Resûlü onu attıktan sonra onu ebediyyen
almayacağım, dedi. Müslim,
Libâs 52 |
١٩٢-
الثامن : عن ابن عباس رضي اللّه عنهما : أن رَسُول اللّه صَلّى
اللّه عَلَيْهِ وسَلَّم رأى خاتَماً مِنْ ذهبٍ في يدِ رجلٍ
فنَزعه فطرحه ، وَقالَ :
( يَعْمدُ أحَدُكُمْ إِلَى جَمْرَةٍ مِنْ
نَارٍ فَيَجْعَلُهَا في يَدِهِ ! )فقِيلَ لِلرَّجُلِ
بَعْدَمَا ذهب رَسُول اللّه صَلّى اللّه
عَلَيْهِ وسَلَّم : خُذْ خَاتَمَكَ انْتَفِعْ بِهِ .
قَالَ :
لا واللّه لا آخُذُهُ أبَداً وَقَدْ طَرَحَهُ رسولُ اللّه
صَلّى اللّه عَلَيْهِ وسَلَّم .
رواه مسلم . |
|
193.
Ebû Saîd Hasan el-Basrî’den rivayet edildiğine göre, Âiz
İbn Amr radıyallahü anh Ubeydullah
İbn Ziyâd’ın yanına girdi ve:
– Ey oğlum!
Ben, Resûlüllah
sallallahu aleyhi ve sellem’ in
“Yöneticilerin en kötüsü, idaresi
altındaki insanlara karşı katı ve kaba davrananlardır”
buyurduğunu işittim, sakın sen onlardan olma, dedi.
Ubeydullah İbn
Ziyâd, Âiz’e:
– Sen otur!
Çünkü sen Muhammed sallallahu aleyhi ve
sellem’ in ashabının, unun kepeği gibi döküntü
takımındansın, dedi. Âiz İbn Amr:
– Onlar
arasında unun kepeği gibi döküntü takımından olan mı var ki? Unun
kepeği gibi döküntü takımından olanlar onlardan sonra ve onlar
dışındakilerin arasından çıktı, dedi.
Müslim, İmâre 23 |
١٩٣-
التاسع : عن أَبي سعيد الحسن البصري : أن عائِذَ بن عمرو
رَضِيَ اللّه عَنْهُ دخل عَلَى
عُبَيْدِ اللّه بنِ زياد ،
فَقَالَ :
أي بُنَيَّ ، إني سمعت رَسُول اللّه صَلّى
اللّه عَلَيْهِ وسَلَّم ، يقول : (
إنَّ شَرَّ الرِّعَاءِ الحُطَمَةُ ) فَإِيَّاكَ أنْ تَكُونَ
مِنْهُمْ ، فَقَالَ لَهُ : اجلِسْ فَإِنَّمَا أنْتَ مِنْ نُخَالَةِ
أصْحَابِ مُحَمَّد صَلّى اللّه عَلَيْهِ
وسَلَّم ،
فَقَالَ :
وهل كَانَتْ لَهُم نُخَالَةٌ إِنَّمَا كَانَتِ النُّخَالَةُ
بَعْدَهُمْ وَفي غَيْرِهِمْ . رواه مسلم
. |
|
194.
Huzeyfe radıyallahü anh’den
rivayet edildiğine göre, Nebî
sallallahu aleyhi ve sellem şöyle
buyurdu:
“Canımı gücü ve kudretiyle elinde tutan
Allah’a yemin ederim ki, ya iyilikleri emreder ve kötülüklerden
nehyedersiniz, ya da Allah kendi katından yakın zamanda üzerinize
bir azab gönderir. Sonra Allah’a yalvarıp dua edersiniz ama,
duanız kabul edilmez.”
Tirmizî, Fiten 9 |
١٩٤-
العاشر: عن حذيفة رَضِيَ اللّه عَنْهُ
، عن النَّبيّ صَلّى اللّه عَلَيْهِ
وسَلَّم ، قَالَ: ( وَالَّذِي
نَفْسي بِيَدِهِ، لَتَأْمُرُنَّ بِالمَعْرُوفِ ، وَلَتَنْهَوُنَّ
عَنْ المُنْكَرِ أَوْ لَيُوشِكَنَّ اللّه أنْ يَبْعَثَ عَلَيْكُمْ
عِقَاباً مِنْهُ
ثُمَّ تَدْعُوْنَهُ فَلا يُسْتَجَابُ لَكُمْ )
رواه الترمذي ،
وَقالَ :
( حديث حسن ) . |
|
195.
Ebû Saîd el-Hudrî radıyallahü anh’
den rivayet edildiğine göre, Nebî
sallallahu aleyhi ve sellem şöyle
buyurdu:
“Cihadın en faziletlisi, zâlim sultanın
karşısında hakkı ve adaleti söylemektir.”
Ebû Dâvûd, Melâhim 17;
Tirmizî, Fiten 13. Ayrıca bk.
Nesâî, Bey’at 37;
İbn Mâce, Fiten 20 |
١٩٥-
الحادي عشر : عن أَبي سعيد الخدري رَضِيَ
اللّه عَنْهُ ، عن النَّبيّ صَلّى
اللّه عَلَيْهِ وسَلَّم ،
قَالَ :
( أفْضَلُ الجِهَادِ كَلِمَةُ عَدْلٍ
عِنْدَ سُلْطَانٍ جَائرٍ ) رواه
أَبُو داود والترمذي ،
وَقالَ :
( حديث حسن ) . |
|
196.
Ebû Abdullah Târık İbn Şihâb el-Becelî el-Ahmesî
radıyallahü anh’den rivayet
edildiğine göre, Nebî
sallallahu aleyhi ve sellem
ayağını özengiye koymuş vaziyette iken, bir adam:
– Hangi cihad
daha faziletlidir, diye sordu? Peygamberimiz:
– “Zâlim sultan katında söylenen hak
söz” buyurdular.
Nesâî, Bey’at 37. Ayrıca bir
önceki hadisin kaynaklarına bakınız. |
١٩٦-
الثاني عشر : عن أَبي عبدِ اللّه طارِقِ بن شِهاب البَجَليِّ
الأَحْمَسِيّ رَضِيَ اللّه عَنْهُ :
أنَّ رجلاً سأل النَّبيّ صَلّى اللّه
عَلَيْهِ وسَلَّم وقد وضع رِجله في الغَرْزِ : أيُّ الجِهادِ
أفضلُ ؟
قَالَ :
( كَلِمَةُ حَقٍّ عِنْدَ سُلْطَانٍ جَائرٍ
) رواه النسائي بإسناد
صحيح .
( الغرز )
بغين معجمة مفتوحة ثُمَّ راء ساكنة ثُمَّ زاي : وَهُوَ ركاب كَوْرِ
الجملِ إِذَا كَانَ من جلد أَوْ خشب
وقيل : لا يختص بجلد وخشب . |
|
197.
İbn Mes’ûd radıyallahü anh’den
rivayet edildiğine göre, Resûlüllah
sallallahu aleyhi ve sellem şöyle
buyurdu:
“İsrailoğulları arasında dinden sapma,
ilk defa şöyle başladı:
Bir adam bir başka adama rastlar ve:
Bana baksana! Allah’dan kork ve yapmakta
olduğun şeyi terket. Çünkü bu sana helâl değildir, derdi. Ertesi
gün, aynı işi yaparken o adamla tekrar karşılaşır ve kendisini
yaptığı kötü işten nehyetmediği gibi, onunla yiyip içmekten ve
birlikte olmaktan da çekinmezdi. Onlar böyle yapınca Allahü teâlâ
kalblerini birbirine benzetti. Sonra
Resûl-i Ekrem
şu âyeti okudu:
“İsrâiloğullarından kâfir olanlar
Dâvud’un ve Meryem oğlu İsâ’nın diliyle lânetlenmişlerdir. Bunun
sebebi, baş kaldırmaları ve aşırı gitmeleriydi. Birbirlerinin
yaptıkları fenalıklara mani olmuyorlardı. Yapmakta oldukları ne
kötü idi! Onlardan çoğunun inkâr edenleri dost edindiklerini
görürsün. Nefislerinin onlara âhiret hayatı için hazırladığı
şeyler ne kötüdür! Allah onlara gazab etmiştir, onlar azab içinde
temelli kalacaklardır. Eğer Allah’a
Peygamber’e
ve ona indirilen Kur’an’a inanmış olsalardı, onları dost
edinmezlerdi, fakat onların çoğu yoldan çıkmış kimselerdir”
[Mâide sûresi (5), 77-81].
Hazret-i Peygamber bu
âyetleri okuduktan sonra şöyle buyurdu:
“Hayır,
Allah’a yemin ederim ki, ya iyiliği emreder, kötülükten nehyeder,
zâlimin elini tutup zulmüne mani olur, onu hakka döndürür ve hak
üzerinde tutarsınız; ya da Allahü teâlâ kalblerinizi birbirine
benzetir, sonra da İsrâiloğullarına lânet ettiği gibi size de
lânet eder.”
Ebû Dâvûd, Melâhim 17;
Tirmizî, Tefsîru sûre (5), 6, 7
Yukarıdaki
tercüme Ebû Dâvûd’un metnine
aittir. Tirmizî’nin metninin
tercümesi ise şöyledir:
Resûlüllah
sallallahu aleyhi ve sellem şöyle
buyurdu:
“İsrâiloğulları günahlara daldıklarında,
âlimleri onları nehyettiyse de onlar işledikleri günahları
terketmediler. Bu defa âlimleri de onlarla birlikte oturdular,
beraberce yediler, içtiler. Bunun üzerine Allahü teâlâ da onların
kalblerini birbirine benzetti. Dâvûd ve Meryem oğlu İsâ’nın
diliyle onlara lânet etti. Bu onların isyan etmeleri ve haddi
aşmaları sebebiyle idi.”
Resûlüllah
sallallahu aleyhi ve sellem
yaslandığı yerden doğrulup oturarak:
“Hayır! Canımı gücü ve kudretiyle elinde
tutan Allah’a yemin ederim ki, onları hakka boyun eğdirinceye
kadar bu böyle devam edecektir” buyurdular. |
١٩٧-
الثالث عشر : عن ابن مسعود رَضِيَ اللّه
عَنْهُ ،
قَالَ :
قَالَ رَسُول اللّه صَلّى اللّه عَلَيْهِ
وسَلَّم : ( إنَّ أوَّلَ مَا دَخَلَ
النَّقْصُ عَلَى بَنِي إسْرَائِيلَ أنَّهُ كَانَ الرَّجُلُ يَلْقَى
الرَّجُلَ ، فَيَقُولُ : يَا هَذَا، اتَّقِ اللّه ودَعْ مَا تَصْنَعُ
فَإِنَّهُ لاَ يَحِلُّ لَكَ ، ثُمَّ يَلْقَاهُ مِنَ الغَدِ وَهُوَ
عَلَى حَالِهِ ، فَلا يَمْنَعُهُ ذلِكَ أنْ يَكُونَ أكِيلَهُ
وَشَريبَهُ وَقَعيدَهُ ، فَلَمَّا فَعَلُوا ذلِكَ ضَرَبَ اللّه
قُلُوبَ بَعْضِهِمْ بِبَعْضٍ ) ثُمَّ
قَالَ :
{ لُعِنَ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ بَنِي
إِسْرائيلَ عَلَى لِسَانِ دَاوُدَ وَعِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ ذَلِكَ
بِمَا عَصَوْا وَكَانُوا يَعْتَدُونَ كَانُوا لا يَتَنَاهَوْنَ عَنْ
مُنْكَرٍ فَعَلُوهُ لَبِئْسَ مَا كَانُوا يَفْعَلُونَ تَرَى كَثِيراً
مِنْهُمْ يَتَوَلَّوْنَ الَّذِينَ كَفَرُوا لَبِئْسَ مَا قَدَّمَتْ
لَهُمْ أَنْفُسُهُمْ } - إِلَى قوله -
{ فاسِقُونَ }
[ المائدة : ٧٨- ٨١ ]
ثُمَّ
قَالَ :
( كَلاَّ، وَاللّه لَتَأمُرُنَّ
بالمَعْرُوفِ ، وَلَتَنْهَوُنَّ عَنِ المُنْكَرِ ، وَلَتَأخُذُنَّ
عَلَى يَدِ الظَّالِمِ ، وَلَتَأطِرُنَّهُ عَلَى الحَقِّ أطْراً ،
وَلَتَقْصُرُنَّه عَلَى الحَقِّ قَصْراً ، أَوْ لَيَضْرِبَنَّ اللّه
بقُلُوبِ بَعْضِكُمْ عَلَى بَعْضٍ ، ثُمَّ ليَلْعَننكُمْ كَمَا
لَعَنَهُمْ ) رواه أَبُو داود
والترمذي ،
وَقالَ :
( حديث حسن ) .
هَذَا لفظ أَبي داود ، ولفظ
الترمذي ، قَالَ رَسُول اللّه
صَلّى اللّه عَلَيْهِ وسَلَّم :
( لَمَّا وَقَعَتْ بَنُو إسْرَائِيلَ في
المَعَاصي نَهَتْهُمْ عُلَمَاؤهُمْ فَلَمْ يَنْتَهُوا ،
فَجَالَسُوهُمْ في مَجَالِسِهمْ ، وَوَاكَلُوهُمْ وَشَارَبُوهُمْ ،
فَضَربَ اللّه قُلُوبَ بَعضِهِمْ بِبعْضٍ ، وَلَعَنَهُمْ عَلَى
لِسانِ دَاوُد وعِيسَى ابنِ مَرْيَمَ ذلِكَ بما عَصَوا وَكَانُوا
يَعتَدُونَ ) فَجَلَسَ رَسُول اللّه
صَلّى اللّه عَلَيْهِ وسَلَّم وكان مُتَّكِئاً ،
فَقَالَ :
( لا ، والَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ حَتَّى
تَأطِرُوهُمْ عَلَى الحَقِّ أطْراً ) .
قوله :
( تَأطِرُوهم ) : أي تعطفوهم .
( ولتقْصُرُنَّهُ ) : أي
لتحبِسُنَّه . |
|
198.
Ebû Bekir es-Sıddîk radıyallahü anh
şöyle dedi:
Ey insanlar!
Şüphesiz siz şu âyeti okuyorsunuz:
“Ey iman edenler! Siz kendinize bakın,
doğru yolda iseniz sapıtan kimse size zarar veremez. Hepinizin
dönüşü Allah’adır. İşlemekte olduklarınızı size haber verecektir”
[Mâide sûresi (5), 105]. Oysa ben
Resûlüllah sallallahu aleyhi
ve sellem’i şöyle buyururken işittim:
“Şüphesiz ki insanlar zâlimi görüp de
onun zulmüne engel olmazlarsa, Allah’ın kendi katından göndereceği
bir azabı hepsine umumileştirmesi yakındır.”
Ebû Dâvûd, Melâhim 17;
Tirmizî, Fiten 8; Tefsîru sûre
(5), 17. Ayrıca bk. İbn Mâce,
Fiten 20 |
١٩٨-
الرابع عشر : عن أَبي بكر الصديق رَضِيَ
اللّه عَنْهُ ،
قَالَ :
يَا أيّها النَّاس ، إنّكم لتَقرؤُون هذِهِ الآية :
{ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا
عَلَيْكُمْ أَنْفُسَكُمْ لا يَضُرُّكُمْ مَنْ ضَلَّ إِذَا
اهْتَدَيْتُمْ }
[ المائدة : ١٠٥ ]
وإني سمعت رَسُول اللّه صَلّى اللّه
عَلَيْهِ وسَلَّم ، يقول : ( إنَّ
النَّاسَ إِذَا رَأَوُا الظَّالِمَ فَلَمْ يأخُذُوا عَلَى يَدَيْهِ
أوشَكَ أنْ يَعُمَّهُمُ اللّه بِعِقَابٍ مِنْهُ ) رواه
أَبُو داود والترمذي
والنسائي بأسانيد صحيحة . |
|
